Uitgebreid zoeken
Alternatief nodig voor hoor en wederhoor door Peter Castenmiller
24-02-2011
Onderzoeken van lokale rekenkamers worden verondersteld feilloos te zijn. Om dat te garanderen, kent vrijwel elke rekenkamer de procedure van ‘ambtelijk hoor en wederhoor'. Er is alle aanleiding om daar een alternatief voor te zoeken.
In de procedure ambtelijk hoor en wederhoor ontvangt de ambtelijke organisatie een overzicht van de door de rekenkamer geconstateerde feiten en krijgt de gelegenheid daarop te reageren. De bedoeling is dat bij de uiteindelijke publicatie, waarbij de rekenkamer ook conclusies en aanbevelingen presenteert, er geen discussie meer zal ontstaan over de feitelijke (on)juistheid van de bevindingen.
Deze procedure van ‘hoor- en wederhoor' kent - in tegenstelling tot wat menig rekenkamerlid voetstoots aanneemt - geen wettelijke basis. Het is louter een aanbeveling, die ontleend is aan de praktijk bij de Algemene Rekenkamer. En zoals het gaat met aanbevelingen, deze hebben de neiging een eigen leven te gaan leiden.
In de recent door het Actieprogramma Lokaal Bestuur gepubliceerde, overigens uiterst nuttige Handreiking lokale rekenkamer en rekenkamerfunctie wordt deze aanbeveling vrij terloops herhaald. Het doel van de procedure, zo stellen de auteurs van de handreiking, is dat daarmee het belang van een goede communicatie tussen ambtelijke organisatie en rekenkamer wordt gediend.
Helaas, mijn ervaring is dat formele procedures van hoor- en wederhoor eerder de communicatie verslechteren. Er ontstaat eindeloos gesteggel over menig detail, hetgeen alleen maar irritatie oproept. Bovendien gaat er ontzettend veel energie in zitten en vergt de procedure zoveel doorlooptijd dat rapporten van de rekenkamer alleen daardoor al het cliché van verschijnen als ‘mosterd na de maaltijd' bevestigen.
In het verlengde daarvan wordt de fase van bestuurlijk hoor en wederhoor, waarbij dan het bestuur reageert op de conclusies en aanbevelingen van de rekenkamer, eveneens belast. De vraag naar de maatschappelijke relevantie van het gevoerde beleid, naar de inbreng van zowel B en W als van raad en naar de maatschappelijke resultaten sneeuwen volledig onder in het ‘gedoe'.
Natuurlijk, goede afstemming en communicatie tussen ambtelijke organisatie en rekenkamers is van belang. Er is alle aanleiding om daar andere wegen voor te zoeken dan het stemmingbedervende en formele ‘hoor- en wederhoor'.
Peter Castenmiller, lector bestuurskracht en innovatie bij Fontys Bestuursacademie
