Peter Castenmiller: Waar blijft de modernisering van het bestuur?

12-10-2010

Het ziet er naar uit dat we de komende Kabinetsperiode, waarvan al evenzeer ongewis is hoe lang die zal duren, zullen blijven voort hobbelen met onze in de negentiende eeuw bedachte bestuurlijke organisatie.

Kort voor de zomer voorspelde ik dat het nieuwe kabinet, waarvan de samenstelling op dat moment volstrekt ongewis was, uiteindelijk weinig werk zou maken van de modernisering van het binnenlands bestuur. Weliswaar hadden de ambtelijke werkgroepen die voorstellen voor bezuinigingen hadden voorbereid, aan het begin van dit jaar vergaande en ingrijpende suggesties gedaan, maar in de loop van 2010 nam de ‘sense-of-urgency' af. In dat licht had ik een paar maanden terug mijn verwachtingen al sterk naar beneden bijgesteld.

Zelfs in het licht van mijn gematigde verwachtingen is het regeerakkoord tussen CDA en VVD wat de modernisering van het binnenlands bestuur betreft teleurstellend. De VVD toonde zich de afgelopen jaren een voorstander van modernisering, maar dat komt alleen maar terug in mooie woorden over het terugdringen van regeldruk en administratieve lasten.

Het CDA, nu eenmaal de pleitbezorger van het platteland, heeft voor elkaar gekregen dat niet gesneden wordt in het aantal bestuurslagen. Wat resteert zijn enkele structuurmaatregelen, zoals het opheffen van de WGRplusregio's en het verminderen van het aantal raadsleden. En, o ja: "In een taalwet worden de gelijke rechten van de Nederlandse taal en de Friese taal binnen de provincie Friesland gewaarborgd."

Het ziet er naar uit dat we de komende Kabinetsperiode, waarvan al evenzeer ongewis is hoe lang die zal duren, zullen blijven voort hobbelen met onze in de negentiende eeuw bedachte bestuurlijke organisatie. Soms is daar een hulpstructuurtje aan toegevoegd, soms wordt die weer weggesneden. Verder wordt er permanent klein onderhoud uitgevoerd.

Blijkbaar wil niemand de consequenties doordenken van het feit dat ons gebiedsgebaseerde bestuur in de digitale en virtuele eenentwintigste eeuw zal eroderen, dat overheden meer en meer slechts onderdeel zijn geworden van een netwerk van maatschappelijke organisaties en dat de samenleving om andere bestuursstijlen vraagt. Dat zou vermoedelijk om een dusdanige fundamentele discussie vragen dat de onderhandelaars van het nieuwe regeerakkoord daar zelfs al niet aan durfden te beginnen.

Even dacht ik dat de financiële crisis een dusdanige urgentie had gecreëerd dat de bestuurlijke organisatie echt op de schop kon. Maar nee, ook dit kabinet gaat gewoon een beetje polderen, waarbij de ongetwijfeld zompige discussies over vermindering van raadsleden, afschaffing van de Wgrplus, herpositionering van de waterschapsbesturen en nog zo wat klein grut zoveel energie zullen vergen, dat verder alles bij het oude blijft.

Peter Castenmiller is lector bij BAZN de bestuursacademie. Deze weblog is eerder gepubliceerd op www.gemeente.nu.

< terug