Uitgebreid zoekenPeter Castenmiller: Het glazen plafond in het lokale bestuur
03-02-2010
In het licht van vrouwelijk bestuur schreef Peter Castenmiller, lector aan BAZN de bestuursacademie, een gastcolumn op het weblog van de VN Vrouwvertegenwoordiger Caecilia van Peski.
door Peter Castenmiller
Nederland is een modern land. In menige ranglijst staat ons land in de top tien van beste landen. Ook wat de gelijkheid tussen mannen en vrouwen betreft leven we in de veronderstelling dat we dit in Nederland goed voor elkaar hebben.
Bij nader inzien valt dat wat tegen. In het bedrijfsleven is al menige beschouwing gewijd aan het ‘glazen plafond', waar voor vrouwen lastig doorheen te breken blijkt. Het aandeel vrouwelijke hoogleraren blijft eveneens nogal achter bij de verwachtingen.
Ook in het openbaar bestuur is het feitelijk slecht gesteld met het aandeel vrouwen op gekozen of benoemde functies. Zo is er maar één vrouwelijke Commissaris van de Koningin, in Zeeland, een provincie waar overigens alle Gedeputeerden een man zijn. Lange tijd nam het aandeel vrouwelijke burgemeesters, dankzij de invloed van de minister op de benoemingen, toe. Dat ging niet snel, maar vooruit, het steeg. De laatste jaren hebben gemeenteraden een steeds grotere stem gekregen in het benoemen van de burgemeester. Een bijzonder effect daarvan is dat het aandeel vrouwelijke burgemeesters weer daalt. Was het 16,7% in 1998, in 2005 was het 19,5% maar thans is het weer 18%.
Wat wethouders en raadsleden betreft is het beeld eveneens somber. Slechts één op de vier raadsleden is een vrouw. 18% van de wethouders is een vrouw. Natuurlijk verschilt het aandeel vrouwen wel per partij. Eén op de drie D66-raadsleden is een vrouw, bij GroenLinks is dat zelfs 40%. Nog steeds niet de helft, maar het begint in de buurt te komen.
D66 en GroenLinks hebben verhoudingsgewijs weinig wethouders. Het effect van één vrouw meer of minder is daarom vrij groot. Zo is een kwart van alle D66-wethouders een vrouw, maar in absolute aantallen zijn dit er 6. Het aandeel vrouwen onder de GroenLinks-wethouders is 22%. Opmerkelijk is trouwens dat de verhoudingsgewijs goede vertegenwoordiging van vrouwen onder de raadsleden van deze partijen, veel minder is bij de wethouders.
De grootte van de gemeente heeft enige invloed op het aandeel vrouwen, in de 100.000+-gemeenten is één op de drie raadsleden een vrouw. Verder is er duidelijk sprake van regionale effecten. In Limburg is het aandeel vrouwelijke raadsleden bij alle partijen onder het landelijk gemiddelde, terwijl in Noord-Holland het bij alle partijen relatief hoog is.
Is dit al wat verontrustend, wat te denken van het volgende. Er is een klein aantal gemeenten waar géén enkele vrouw in de raad zit. Ik telde er 5, en heb dat kunnen controleren, maar wellicht zijn het er meer. Het zijn ‘bible-belt gemeenten', op de Veluwe of op de Zuid-Hollandse eilanden. Toch een beetje onverwacht. Bovendien zijn er vele gemeenten waar alle wethouders een man zijn.
Zijn er lichtpuntjes? Die zijn schaars. Er zijn in ieder geval geen gemeenten waar de voltallige raad uit vrouwen bestaat. Wel is er een heel beperkt aantal gemeenten waar de (veelal een uiterst krappe) meerderheid van de raad uit vrouwen bestaat. Wederom gaat het vooral om betrekkelijk liberale gemeenten, in het Gooi of elders in Noord-Holland. En er zijn toch maar liefst drie gemeenten waar alle wethouders vrouw zijn: Menuldumadeel, Ubbergen en Huizen. Goed, het blijft beperkt, maar het is iets.
Altijd is er de hoop dat het na de verkiezingen beter wordt. Het is vermoedelijk ijdele hoop. Politiek lokt haantjes-gedrag uit, trekt mannen aan die dergelijk gedrag ten toon spreiden en schrikt vrouwen af die daar een hekel aan hebben. Dat verandert uiterst traag.
Nee, als het gaat om de politieke vertegenwoordiging van vrouwen in het openbaar bestuur is er in Nederland nog veel te bereiken.
Peter Castenmiller
Wilt u ook graag een gastcolumn aanbieden voor op het weblog van de VN Vrouwenvertegenwoordiger? U bent van harte uitgenodigd om op deze wijze in te haken op het jaarthema ‘Vrouwen, vrede, veiligheid in relatie tot goed democratisch bestuur'. Uw copy kunt u digitaal inleveren (AVVN@de-NVR.nl).
